"Bayrak" Provokasyonu: Atatürkçülüğü Kim Boşaltıyor?

Türkiye'de her siyasi kırılma anında aynı sahne kurulur: Sınıfsal ve demokratik talepler yükseldiğinde milliyetçi bir gerilim hattı devreye girer. Tartışma zemini kayar; asıl meseleler görünmez olur. ODTÜ'de yaşanan tam olarak budur.

KONDA araştırmasına göre gençlerin yüzde 44'ü kendini "Atatürkçü" olarak tanımlıyor. Bu oran, aydınlanmanın genç zihinlerdeki direncini gösterir. Ancak bu aidiyet, örgütlü bir bilinç ve eleştirel birikime dönüşmediği sürece boş bir kabuğa dönüşür. ODTÜ'de "bayrak" üzerinden yaratılan gerilim, bu boşaltma operasyonunun somut bir örneğidir.

Toplum kolay kışkırtılabiliyor. Bu yüzden kimin neyi, hangi araçlarla yaptığını ayırt etmek gerekir.

Türkiye'de küçük bir azınlık dışında kimsenin bayrakla sorunu yoktur. Buna rağmen "İstiklal Kadın Hareketi" adlı ırkçı-milliyetçi yapılanmanın Doruk madenci eyleminde, 1 Mayıs'ta ve şimdi ODTÜ'de sahne alması tesadüf değildir. Aynı çevreler "bayrak, millet, sakarya" söylemiyle sürekli gerilim üretmeye çalışıyor. Amaç açık: Sınıfsal ve demokratik taleplerin konuşulduğu zemini milliyetçi çatışmaya çekmek. Son dönemde Atatürkçü ve solcu gençlerin Doğan Avcıoğlu ve Uğur Mumcu çizgisiyle kurduğu bağın önünü kesmek istiyorlar. ODTÜ'de bunu kısmen başardılar. Bozkurt işaretleriyle verilen görüntüler bu stratejinin parçasıdır. Üstelik aynı yöntemle üçüncü kez denendi; öncekiler tutmamıştı. Konser alanında yüzlerce Türk bayrağı taşınırken hiçbir saldırı olmamıştı. Sahne alan İlkay Akkaya da yaşananların organize bir provokasyon olduğunu açıkça ifade etti. "Bayrağa saldırı" iddiası baştan sona yalandır.

Bu çevrelerin "milliyetçi" görüntüsü ve "Mustafa Kemal'in askerleriyiz" sloganları ile sahneye çıkması, çarpıcı bir çelişkiyi gizliyor. Provokasyon sonrası ODTÜ önünde görünen İYİ Partili Mustafa Veysel Güldoğan'ın, Türk Atlantik Konseyi (ATA Türkiye) başkanı olması dikkat çekicidir. NATO bağlantıları açık kaynaklara yansıdı. Bayrak edebiyatıyla milliyetçilik yapanların perde arkasında NATO'ya yaslandığı böylece ortaya çıktı.

Bozkurt simgesinin tarihsel karşılığı ise nettir: Maraş, Çorum ve Sivas Katliamları. Bu geçmiş yumuşatılamaz. Sembollerin hafızası vardır ve silinmez.

Gözaltına alınan yapıların karşısında da açıkça durmak gerekir. Uğur Mumcu'nun sözleri burada yerini bulur: "Terör bir insanlık suçudur. Bu terör kim tarafından yapılırsa yapılsın, devlet tarafından yapılsa da, PKK gibi, Dev-Sol gibi ya da ülkücü gruplar gibi ya da İslamcı terör grupları gibi, terörün bir tanesinden yarar ummak ya da bir tanesine hoşgörüyle bakmak ya da bu olayları suskunlukla geçirmek bir insanlık suçudur." Bu ilkeyi kendi gündemimize uygulamak da gerekir. Sol içindeki bazı yapıların farklı odaklarca araçsallaştırılabildiği tarihsel bir gerçektir. Gezi direnişi sırasında Dikmen'deki polis evine saldırı ve savcı Kiraz'ın Çağlayan Adliyesi'nde katledilmesi bunun en çarpıcı örnekleridir.

Provokasyonu kınamak yetmez; onu mümkün kılan boşluğu da görmek gerekir. Kendini "Atatürkçü" olarak tanımlayan bazı çevrelerin olay sonrası dili, eleştirdikleri hattın aynasına dönüşmüştür.

Gardırop Atatürkçülüğün Anatomisi

Bu noktada İlhan Selçuk'un "Gardırop Atatürkçülüğü" kavramı yerini bulur: "Türkiye'de hiç kimse gardrop Atatürkçüsü kadar Atatürkçülüğe zarar vermedi. Kafası boş, üslupkar, gerçek düşünceden yoksundur. Atatürk'ün bağımsızlık mücadelesini yabancılarla ortak çıkarlarla eritenlerin başında gelir."

Gerçek Atatürk milliyetçiliği tam bağımsızlıktır: ekonomik, siyasi ve askeri. Ülkenin kaynaklarına sahip çıkmaktır. Bugün bayrak konusunda en yüksek perdeden konuşanların, fabrikalar ve madenler satılırken nerede olduklarını sormak gerekir. Sesleri çıkmadı. Çünkü onların Atatürk'ü törensel bir figürdür. Oysa Atatürkçülük devrimci ve müdahalecidir.

Atatürk milliyetçiliği 1924 Anayasası'ndaki yurttaşlık tanımına dayanır. "Ne mutlu Türk'üm diyene" bu zeminden doğar: ırk değil ortak aidiyet. Bugün "Kemalizm" etiketiyle pazarlanan dar, güvenlikçi ve piyasacı anlayış ise 12 Eylül'ün ürünüdür. Bunun adı Kenanizm'dir.

Atatürk'ün milliyetçiliğini ayıran diğer bir unsur da hümanizmidir. "Yurtta sulh, cihanda sulh" yalnızca bir dış politika değil, insanlığa inançtır. 1934'te Çanakkale için söylediği şu sözler bunun en açık örneğidir: "Uzak diyarlardan evlatlarını harbe gönderen analar! Gözyaşlarınızı dindiriniz. Evlatlarınız bizim bağrımızdadır. Huzur içindedirler ve rahat uyuyacaklardır. Onlar bu topraklarda canlarını verdikten sonra, artık bizim evlatlarımız olmuşlardır." Gardırop Atatürkçülüğü "öteki" üzerinden var olur; Atatürk ise evrensel barışı savunur.

Bayrak provokasyonuna cevabı yine Mumcu vermiştir: "Milliyetçilik, 'vatan, millet, Sakarya, kan, ırk, bayrak' edebiyatı mıdır, yoksa ulusun, ülkenin çıkarlarını, onurunu herkese karşı savunmak, yani tam bağımsızlık mıdır? Eğer ulusun, ülkenin onuru ve çıkarları ayaklar altında çiğnenirken, 'vatan, millet, Sakarya, kan, ırk, bayrak' edebiyatı yapılıyorsa; bu, milliyetçilik değil, kitleleri aldatmaktır."

Atatürkçülük slogan değil içerik meselesidir. ODTÜ'deki gerilim bir tuzaktır. Sükûnet zayıflık değil, politik olgunluktur. Asıl mücadele cumhuriyet, laiklik, emek ve demokrasi alanındadır. Bu birikim sembollerle değil fikirle savunulur. Ya gardırop Atatürkçülüğünde kalınır ya da Mumcu'nun, Selçuk'un, Kışlalı'nın çizgisinde devrimci bir Atatürkçülük yeniden kurulur.

Boşluğu Kim Dolduracak?

Bu gençlik kitlesini örgütlemek ve ırkçı yapılara alan bırakmamak CHP'nin görevidir. Ancak bu görev yeterince yerine getirilmiyor. CHP Gençlik Kolları, ODTÜ örneğinde olduğu gibi kritik anlarda gerekli refleksi gösteremiyor. Yüzde 44'lük Atatürkçü gençlik kendiliğinden oluşmadı; siyasal İslamcı AKP iktidarının politikalarına karşı gelişen bir tepkinin ürünüdür. İktidarın en çok çekindiği de bu örgütsüz ama güçlü gençliktir. Bu yüzden bu alana müdahale edilmektedir. ODTÜ provokasyonu bu müdahalenin bir halkasıdır. Bu enerjiyi örgütlü güce dönüştürmek açık bir siyasi sorumluluktur. Bu sorumluluk üstlenilmezse, ODTÜ'deki sahne defalarca tekrar edecektir.

Mahmut Aslan- 11 Mayıs 2026