CHP'ye Yapılan Mutlak Butlan Operasyonunun Şifresi

 

Türkiye’de yapılacak NATO zirvesi öncesinde, bu salı yapılan grup toplantısı bir partinin değil, bir operasyonun fotoğrafını verdi. Türkiye iki kürsü izledi: Biri Meclis'te, biri CHP Genel Merkezi'ndeydi. Genel Merkez kürsüsünde, mahkemenin mutlak butlan kararıyla genel başkanlık koltuğuna oturtulan Kemal Kılıçdaroğlu vardı. 

Konuşması hazırlıksızdı; bir kurgusu, bir serencamı yoktu. Önümüzde NATO zirvesi, ekonomik kriz ve yargı eliyle yaratılmış bir rejim sorunu dururken ne bir program ne bir mücadele takvimi çıktı. Tek nakarat "ahlaki üstünlük"tü. Ahlak siyasetin zeminidir ama programın ve siyasal aklın yerine ikame edilip fetiş haline getirildiğinde artık bir değer değil, bir örtüdür. Böyle oturulan bir koltuğun meşruiyet açığı, ahlak vurgusuyla kapatılamaz; vurgu yükseldikçe açık daha çok görünür.

Ve o kürsüden şu cümleler duyuldu: “Türkiye çok önemli bir coğrafyada. Bakın, dünya dengeleri değişiyor derken Çin'e bakın, Amerika'ya bakın, İngiltere'ye bakın. Ortadoğu politikalarına bakın, Osmanlı'nın topraklarına bakın, o coğrafyada yaşayan insanlara bakın; Türkiye o coğrafyaya gitmek, o coğrafyada yeniden ama yeniden kendi kişiliğini korumak ve geliştirmek zorundadır. Biz dünyanın önemli, sayılı ülkelerinden birisi olmak zorundayız. Küçülerek değil büyüyerek gitmek zorundayız.”

Durup düşünelim. Cumhuriyeti kuran parti, yüz yıllık tarihinde ilk kez bir mahkeme kararıyla teslim alınıyor. Kurultay iradesi "yok hükmünde" sayılıyor. Göreve iade edilen genel başkan ise kürsüden partinin kurucu kavramlarını değil, Osmanlı coğrafyasını anıyor. Aynı gün Tayyip Erdoğan sosyal medyadan "Osmanlı çınarı" güzellemesi yapıyor. Bu tesadüf değildir. Operasyonun şifresi buradadır.

ŞİFRENİN KAYNAĞI

Geçen yıl Tom Barrack'ın ve Bahçeli'nin yaptığı açıklamaları hatırlayalım. ABD Büyükelçisi Barrack, Osmanlı'nın millet sistemini Türkiye'ye model gösteriyor, "güçlü ulus-devletler tehdittir" diyordu. Bahçeli, "biri Alevi, biri Kürt olabilir" diyerek eşit yurttaşlığı kota pazarlığına indirgemişti. Erdoğan'ın ümmetçi sistemi ise yurttaşı çoktan mezhebine göre konumlanan bir cemaat mensubuna çevirmişti. Üç açıklama, tek zihniyet: Yurttaş yerine aidiyet, anayasal eşitlik yerine cemaat, Cumhuriyet yerine Lübnanlaşma.

Cumhuriyet, bireyi cemaatin gölgesinden çıkarıp yurttaş yapan tarihsel bir kopuştur; bu kopuşun kurumsal taşıyıcısı da CHP'dir. Mezhepçi tasarımın önündeki son yapısal engel oydu. Mutlak butlan kararı bu denklemin sonucudur: Yıkamadılar, dönüştürmeyi deniyorlar.

YOK HÜKMÜNDE SAYILAN NEDİR

Hukukta mutlak butlan, bir işlemin baştan itibaren hiç var olmamış sayılmasıdır. Burada yok sayılan bir tutanak değil, örgütlü halk iradesidir. Cumhuriyet, egemenliği saraydan ve cemaatten alıp millete veren rejimin adıdır; milletin iradesini "hiç olmamış" sayan bir işlem doğrudan bu egemenlik fikrine yöneliktir.

Operasyonun ideolojik ödülü de hemen ortaya çıkmıştır. Teslim alınan kürsüden Cumhuriyete yabancı bir dil konuşulmuştur. "Osmanlı coğrafyası" söylemi masum bir vizyon değil, Barrack'ın millet sistemi önerisinin coğrafi izdüşümüdür: İçeride cemaat temelli toplum, dışarıda "coğrafya" temelli misyon. "Yurtta barış, dünyada barış" ilkesinin yerine imparatorluk nostaljisiyle süslenmiş bir nüfuz hayali konmakta ve bu hayal ilk kez ana muhalefetin kürsüsünden dile getirilmektedir. Şifre budur: Cumhuriyetçi muhalefeti tasfiye etmek yetmez; ona kendi dilini söyletmek gerekir.

Zamanlama da tesadüf değildir. Bir ay sonra Ankara'da, ABD-İsrail-İran geriliminin ortasında bölgenin yeniden tasarlanacağı NATO zirvesi toplanacak. Masa kurulmadan ana muhalefet hizaya çekilmiş, ittifaka bu tasarıma içeriden itiraz edecek örgütlü güç kalmadığı mesajı verilmiştir. Cumhuriyetin partisi susturulmadan bu mesaj verilemezdi.

İTİRAF: 'DEVLET AKLI'

Şifrenin ikinci anahtarını Kılıçdaroğlu'nun yol arkadaşı Bülent Kuşoğlu verdi. T24'ten Cansu Çamlıbel'e verdiği mülakat baştan sona iki kavram üzerine kuruluydu: "Devlet" ve "devlet aklı." Kuşoğlu, bu aklın Erdoğan sonrası için "bir şeyler kurguladığını" söylüyor, tabloyu İttihatçılığa benzetiyor ve ekliyordu: "Siyasetin sıfırlandığı, ülkeyi tamamen bürokratların idare edeceği bir rejim kurgulanıyor."

Bu sözler analiz değil, itiraftır; sistemin nasıl oluştuğunu bundan açık gösteren belge olamaz. Cumhuriyette egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Kuşoğlu'nun tarif ettiği düzende ise egemenlik, kime hesap verdiği belli olmayan bir "akla" devredilmiştir. Halkın yerine devlet, siyasetin yerine bürokrasi, kurultayın yerine mahkeme. Butlan kararı bu mimarinin hukuki görünümü, "Osmanlı coğrafyası" söylemi ideolojik görünümü, "devlet aklı" söylemi ise itirafnamesidir.

BEDELİ KİM ÖDER

Millet sistemi bir nostalji değil, bir hiyerarşidir; o sistemde yurttaşlık yoktur, merkezin tanıdığı kadar var olan cemaatler vardır. Bahçeli'nin formülü bu hiyerarşinin güncel diliydi: Eşitlik değil, izinli görünürlük. Şimdi aynı dil teslim alınan kürsüden yankılanmaktadır. Yurttaşlık zemini çökerse Aleviler taifeye, Kürtler pazarlık masasındaki kotaya döner; kadınlar, emekçiler, laik milyonlar anayasal güvenceden cemaat insafına havale edilir. O coğrafyanın özlemini dile getirenler, millet sisteminde “Kızılbaşın” yerini de hatırlamak zorundadır. Bu yüzden mutlak butlan bir parti içi mesele değil, parti üzerinden yürütülen bir rejim operasyonudur; bedelini eşit yurttaşlıktan başka güvencesi olmayan herkes ödeyecektir.

CEVAP BELLİDİR

Bir mahkeme kararı bir kurultayı yok sayabilir ama hiçbir mahkeme kararı bir halkın iradesini yok sayamaz. Mutlak butlanın panzehiri yine kurultaydır; üyenin, delegenin, sandığın iradesidir. CHP bu krizi ancak tabanına dönerek, örgütünü ve halkı yeniden karar mercii yaparak aşabilir.

Atatürk'ün tanımı açıktır: Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir. Bu tanım coğrafyaya, hanedana, mezhebe değil, ortak yurttaşlığa dayanır. Operasyonun şifresi bu tanımı silmektir. Şifre çözülmüştür. Gerisi, bu ülkenin yurttaşlarının vereceği cevaptır.

Mahmut Aslan- Siyaset Bilimci/Yazar

Cumhuriyet 11 Haziran 2026