Ökkeş Şendiller’in Ardından: Maraş Katliamı ve Alevi Hafızası

“Maraş, Maraş derler

Bu nasıl Maraş, 

Al kızıl kan içinde can veren kardeş” 

Geçtiğimiz gün ölen Ökkeş Şendiller’in adı, Türkiye siyasi tarihinde bir kişinin yaşamından çok, bir toplumun belleğinde kazılı duran büyük bir acıyla anılıyor: Maraş Katliamı. 19-26 Aralık 1978’de yaşanan bu katliamda yüzlerce Alevi yurttaş evleri işaretlenerek, mahalleleri kuşatılarak, kadın-çocuk-yaşlı demeden kurşunlanarak, yakılarak, linç edilerek öldürüldü.

Tanıklıklar katliamın vahşetini gözler önüne seriyor. Hamile gelin Esma, saldırılar sırasında ağır yaralanmış, ameliyata alınmış; ne kendisi ne de karnındaki sekiz aylık bebeği kurtarılabilmişti. Endüstri Meslek Lisesi öğretmenleri Hacı Çolak ve Mustafa Yüzbaşıoğlu silahlı saldırıya uğradı; biri olay yerinde, diğeri hastanede hayatını kaybetti. Cenazelerine dahi saldırıldı, “komünist cenazesi kılınmaz” diye bağıran güruhların önünde güvenlik güçleri seyirci kaldı. O günlerde ölenler yalnızca insanlar değildi; komşuluk, güven, birlikte yaşama umudu da paramparça oldu.

Maraş Katliamı’nda sanıklar arasında yer alan, yönlendirici rolüyle adı geçen Ökkeş Şendiller ceza aldı ama kısa sürede serbest bırakıldı. Daha sonra Meclis sıralarına oturdu, milletvekilliği yaptı. Bu, Türkiye’de adaletin nasıl işletildiğini ve faillerin nasıl ödüllendirildiğini gösteren ibretlik bir tabloydu. Katliamın faili siyaset sahnesinde yükselebiliyordu. İşte bu yüzden Aleviler devleti yönetenlere güven duymadı, duyamadı.

Aleviler için Maraş Katliamı yalnızca bir tarihsel olay değil, kuşaktan kuşağa aktarılan diri bir yaradır. O gün katledilenler yalnızca Aleviler değil, insanlık onuruydu. Faili yaşarken hesap vermedi; ölümü de bu hesabı kapatmıyor. Tam tersine, adalet sağlanmadıkça ve gerçeklerle yüzleşilmedikçe, Alevi hafızasında bu yara kanamaya devam ediyor. Maraş, Dersim’den Çorum’a, Sivas’a uzanan zincirin bir halkasıdır. Bu zincir, devletin yüzleşmediği geçmişin ve Alevi toplumunun sırtında taşımak zorunda bırakıldığı acıların adıdır.

Ökkeş Şendiller’in ölümü, Maraş Katliamı’nı bir kez daha hatırlatıyor. Bir katilin toprağa verilmesi, Maraş’ı gömmez. Çünkü adaletin sağlanmadığı bir ülkede ölümler kapanış değil, soruların büyümesidir.

Mahmut Aslan- 03.10.2025